ǂThe ǂsociocultural perspective on the development of mathematical competence in girls and boys: students mathematics identity as a leverage and as an obstacle

[K. Mićić]

172 lista

Psihologija - Psihologija obrazovanja / Psychology - Educational psychology

Razvoj matematičke kompetencije jedan je od prioriteta obrazovanja, a ujedno i jedan od procesa koji zahteva dodatne napore donosilaca odlika, istraživača i praktičara kako bi se unapredio. U ovoj doktorskoj disertaciji, problemu nedovoljno razvojenih matematičkih kompetencija prostupa se kroz sociokulturološku paradigmu, kroz koncept matematičkog identiteta učenika kome pristupamo kroz teoriju oblikovanih svetova. Cilj disertaciji je da se sagledaju diskursi o matematici i matematičarima koji su učenicima dostupni za razmišljanje o ovoj oblasti i sebi kao matematičkim delatnicima, kao i da se opišu matematički identiteti učenika različitih matematičkih profila. Od posebnog značaja u ovom radu je fenomen pada motivacije i drugih pozitivnih činilaca učenja matematike pri prelasku sa razredne na predmetnu nastavu, te pitanje rodnih razlika u ishodima matematičkog obrazovanja. U prvoj studiji, 498 učenika četvrtog i petog razreda pisali su kratke poruke o matematici i osobama uspešnim u matematici. Kroz analiza ovih poruka zasnovanoj na principima fukoovske analize diskursa izvojili smo 44 značenja organizovanih u osam diskursa na koje se učenici oslanjaju kada konstruišu matematiku i matematički uspeh. Nalazi pokazuju pozitivniju sliku od onih dobijenih sa starijim učenicima, ukazuju na jako prisustvo institucionalnih regulatornih diskursa, te skreću pažnju razlike u različitim matematičkim kontekstima i pripovedačkim pozicijama. U drugoj studiji urađena je klaster analiza korišćenjem mera iz domena emocija u vezi sa matematikom, motivacije za učenje matmatike i matematičkog postignuća merenog TIMSS zadacima. Ukupno 786 učenika grupisani su u četiri klastera. U trećoj studiji, 32 predstavnika ovih klastera intervjusani sa ciljem razumevanja načina na koji konstruišu svoje matematičke identitete. Transkripti razgovora sa ovim učenicima obrađeni su na principima tematske analize. Rezultati su pokazali da, iako gotovo svi učenici prepoznaju društvenu vrednost matematike, kod učenika koji su manje uspešni iz matematike ili manje zainteresovani za ovaj predmet nema prepoznavanja lične vrednosti matematike. Učenici sa lošijim matematičkim postignućem oslanjaju se na diskurse koji proizilaze iz apsolutiskičke koncepcije matematike. Ovi diskursi zastupljeniji su na predmetnoj nastavi matematike i predstavljaju veću prepreku u identitetskim konstrukcijama devojčica. Na osnovu nalaza istraživanja date su preporuke za suzbijanje nekonstruktivnih diskursa o matematici i širenje inkluzivnijih diskursa koji su povezani sa konstruktivističkim nastavnim praksama koje pozitivno deluju na interesovanje za matematiku, čine matematiku pristupačnijom devojčicama, a vode pozitivnom iskustvu matematičkog obrazovanja i blagostanju i kod onih učenika koji uspevaju u tradicionalnoj nastavi matematike.

The development of mathematical competence is one of the priorities of education, and at the same time, one of the processes that requires additional efforts from policymakers, researchers, and practitioners to improve. In this doctoral dissertation, the issue of insufficiently developed mathematical competencies is approached through a socio-cultural paradigm, specifically through the concept of students mathematical identity, which is here addressed using the theory of figured worlds. The aim of the dissertation is to examine the discourses about mathematics and mathematicians that are available to students for thinking about this field and themselves as mathematical agents, as well as to describe the mathematical identities of students with different mathematical profiles. Of particular importance in this work is the phenomenon of declining motivation and other positive factors for learning mathematics during the transition from elementary to secondary education, as well as the issue of gender differences in the outcomes of mathematics education. In the first study, 498 fourth and fifth-grade students wrote short messages about mathematics and people successful in mathematics. Through an analysis of these messages based on the principles of Foucault's discourse analysis, we identified 44 meanings organized into eight discourses on which students rely when constructing mathematics and mathematical success. The findings show a more positive picture than those obtained with older students, indicating a strong presence of institutional regulatory discourses and highlighting differences in various mathematical contexts and narrative positions. In the second study, cluster analysis was performed using measures from the domains of emotions related to mathematics, motivation for learning mathematics, and mathematical achievement measured by TIMSS tasks. A total of 786 students were grouped into four clusters. In the third study, 32 representatives of these clusters were interviewed to understand how they construct their mathematical identities. The transcripts of these interviews were processed based on the principles of thematic analysis. The results showed that although almost all students recognize the social value of mathematics, students who are less successful in mathematics or less interested in this subject do not recognize the personal value of mathematics. Students with lower mathematical achievement rely on discourses derived from an absolutist conception of mathematics. These discourses are more prevalent in secondary mathematics education and present a greater obstacle in the identity constructions of girls. Based on the research findings, recommendations are given to suppress unconstructive discourses about mathematics and expand more inclusive discourses that are associated with constructivist teaching practices. These practices positively impact interest in mathematics, make mathematics more accessible to girls, and lead to positive experiences in mathematics education and well-being even for those students who succeed in traditional mathematics instruction.

matematički identitet učenika; sociokulturna teorija; matematička kompetencija; pravednost matematičkog obrazovanja; kvalitet matematičkog obrazovanja; diskursi o matematici; dinamičko pripovedanje; teorija oblikovanih svetova; tranzicija na predmetnu nastavu matematike

student's mathematical identity; sociocultural theory; mathematical competence; fairness of mathematics education; quality of mathematics education; discourses on mathematics; dynamic storytelling; theory of figured worlds; transition to subject mathematics

159.9:37(043.3) 371.3:51:[316.7(043.3)

Tekst