Epistemic modal adverbs in English and Serbian Эпистемические модальныe наречия в английсkom и сербсkom языках

[M. Stojanović]

237 str.

Filozofija jezika - Semantika modalnosti / Philosophy of Language - Modality Semantics

Predmet istraživanja u ovom radu su prilozi sa značenjem epistemičke modalnosti u engleskom i srpskom jeziku. Cilj nam je kontrastiramo korpusne primere kako bismo potvrdili pretpostavku da su u pogledu izražavanja modalnosti ova dva jezika tipološki slična. Pri tome ćemo nastojati da afirmišemo teorijske hipoteze Jana Nujtsa koje se tiču epistemičke kvalifikacije i njenog pripadanja nivou konceptualizacije. Kada su u pitanju izbori govornika koji na raspolaganju ima više opcija, leksičkih i gramatičkih, da iskaže jednu te istu semantičku dimenziju, tradicionalna lingvistika često pretpostavlja je odabrani izraz rukovođen njegovim lingvističkim (sintaksičkim) odlikama, poput mogućnosti da se javlja u pitanjima, negaciji i dr. Međutim, posmatranje samo površinske jezičke strukture nije dovoljno da bi se objasnile sve pojave koje se u njoj javljaju, te ćemo nastojati da pokažemo važnost uzimanja u obzir koncepta „dubine“ Jana Nujtsa. Kada se krajnji iskaz govornika posmatra kao poslednji element jezičke produkcije kojoj prethode različiti kognitivni procesi, funkcionalna analiza jezičke strukture postaje alat za otkrivanje dubljih nivoa ljudskog kognitivnog sistema. Kognitivna i funkcionalna lingvistika stoga su naše teorijsko-metodološko uporište za empirijsku analizu priloga sa epistemičkim značenjem u engleskom, najistraživanijem jeziku u domenu modalnosti, i srpskom, našem maternjem i jeziku prezentacije u ovom radu. Nezavisna kontrastivna analiza pojava u dva jezika treba da pruži doprinos tipološkim istraživanjima fenomena modalnosti. Empirijskoj analizi prethodi definisanje, klasifikovanje i razmatranje teorijskih pitanja koje se tiču (epistemičke) modalnosti, sa posebnim osvrtom na relativnu neistraženost ovog domena u domaćoj literaturi. Osnov za poređenje pronalazimo u korpusnim primerima epistemičkih evaluacija izraženim prilozima u dva jezika koji su prema jačini, odnosno, uverenosti govornog lica, podeljeni u tri podgrupe. Analiza korpusnih primera uzima u obzir funkcionalne faktore koji su u vezi sa govornikovim odabirom priloga u odnosu na druge eksponente epistemičke modalnosti. Rezultati poređenja pružaju uvid u organizaciju kognitivnog sistema sugerišući da epistemička modalnost pripada nivou konceptualizacije koji se nalazi dublje od njenog jezičkog izraza u površinskoj strukturi.

This paper discusses epistemic modal adverbs in English and Serbian. It aims to confirm the typological closeness of the two languages in the domain of modality by contrasting corpus examples. We strive to support the hypotheses proposed by Jan Nuyts suggesting that epistemic qualification belongs to the level of conceptualization. In terms of the choices speakers make in situations where they have various grammatical and lexical options for expressing a semantic dimension, traditional linguistics assumes that the chosen expression is determined by its linguistic (syntactic) features, such as possibilities for questioning, negation, etc. However, considering linguistic surface structure in isolation cannot explain all phenomena arising in it and we will, therefore, strive to accentuate the importance of Jan Nuyts’s concept of ‘depth’. Seeing the speaker’s utterance as the final element of linguistic production that is preceded by other cognitive processes, functional analysis of liguistic structure is a tool for exploring deeper levels of the human cognitive system. Therefore, we rely on cognitive and functional linguistics as the theoretical and methodological background for the empirical analysis of epistemic adverbs in English as the most researched language in the domain of modality, and Serbian, which is the language of presentation and our mother tongue. Independent contrastive analysis of the phenomena in these two languages aims at contributing to typological research of modality. Prior to empirically analyzing corpus examples, we define, classify and examine theoretical questions concerning (epistemic) modality indicating that the subject is understudied in the Serbian language. Corpus examples of epistemic evaluations expressed by adverbs in English and Serbian are taken as the basis for comparison. Adverbs in both languages are classified in three groups according to their relative strength i.e. speaker’s confidence in the truth value of the proposition. Functional factors related to the speaker’s choice of adverb among other linguistic exponents of epistemic modality are taken into consideration for the corpus analysis. Comparison results offer a glimpse of the organization of the cognitive system, suggesting that epistemic modality belongs to the conceptualization level situated deeper than its linguistic expression in the surface structure.

epistemička modalnost, prilozi, funkcionalna lingvistika, konceptualizacija, kontrastivna analiza.

epistemic modality, adverbs, functional linguistics, conceptualization, contrastive analysis.

811.163.41`367.624:811.111`367.624-115(043.3)

Tekst