Historical-philosophical aspects of cultural heritage evaluation in the context of information and communication technologies (case study of cultural heritage in Serbia and Montenegro under the protection of UNESCO)

[O. Mirković Maksimović]

118 str.

Istorija i filozofija prirodnih nauka i tehnologije - Heritologija i digitalna humanistika / History and Philosophy of Science and Technology - Heritage studies and digital humanities

Disertacija istražuje na koje načine savremene informaciono-komunikacione tehnologije utiču na procese vrednovanja kulturne baštine. Polazeći od interdisciplinarnog okvira heritologije, rad kombinuje kvalitativne (analiza sadržaja institucionalnih dokumenata) i kvantitativne metode radi empirijskog povezivanja zvaničnih OUV kriterijuma sa digitalnim tragovima posetilaca – 22.097 ocena posetilaca i 8394 utisaka sa Gugl mapa prikupljenih 2005–2022. Metodološki okvir spaja bottom-up i top-down pristup: komentari se čiste, lematizuju i induktivno kodiraju, a zatim se deduktivno ukrštaju sa zvaničnim Unesko kriterijumima i periodičnim izveštajima, stvarajući dvosmernu vezu između glasova posetilaca i institucija. Model je validiran na Kotoru, a zatim primenjen na lokalitete iz Srbije koji su na listi Svetske kulturne baštine, potvrđujući prenosivost i doprinos dvosmernoj komunikaciji između institucija i posetilaca. Zaključuje se da integracija digitalnih indikatora velikog obima sa tradicionalnim metodama omogućava još dinamičniji, interaktivniji i održiviji sistem vrednovanja kulturne baštine, u skladu sa smernicama Unesko Budimpeštanske deklaracije i principima digitalne humanistike.

The dissertation explores how contemporary information and communication technologies influence cultural-heritage valuation processes. Grounded in an interdisciplinary heritological framework, it combines qualitative methods (content analysis of institutional documents) with quantitative techniques to empirically link official Outstanding Universal Value (OUV) criteria to visitors’ digital traces—22,097 ratings and 8,394 textual reviews from Google Maps collected between 2005 and 2022. The methodological design merges bottom-up and top-down perspectives: visitor comments are cleaned, lemmatized, and inductively coded, then deductively cross-referenced with UNESCO’s official criteria and periodic reports, creating a two-way bridge between visitor voices and institutional viewpoints. The model is validated on Kotor and applied to Serbian World Heritage Sites, confirming its transferability and contribution to bidirectional communication between institutions and visitors. The study concludes that integrating large-scale digital indicators with traditional methods enables a more dynamic, interactive, and sustainable heritage-valuation system, in line with the UNESCO Budapest Declaration and the principles of digital humanities.

kulturna baština; heritologija; veliki podaci; mašinsko učenje; Google mape; Unesko; vrednovanje; analiza sentimenta; Kotor; Srbija

cultural heritage; heritology; big data; machine learning; Google Maps; UNESCO; valorisation; sentiment analysis; Kotor; Serbia

930.85:726:[004(497.11+497.16)(043.3) 903/904:72:[316.776(497.11+497.16)(043.3) 069:004:[316.776(497.11+497.16)(043.3) 719(497.11+497.16):[001:061.1(100)]:004(043.3)

Tekst